A2 a STS-01 – czym się różnią i które wybrać

Świadectwo A2 pozwala w kategorii otwartej latać dronem klasy C2 bliżej niezaangażowanych osób – w odległości co najmniej 30 m, a w trybie niskiej prędkości nawet 5 m. Certyfikat STS-01 dotyczy kategorii szczególnej: lotów w zasięgu wzroku nad kontrolowanym obszarem naziemnym w terenie zaludnionym, dronem klasy C5, po złożeniu przez operatora oświadczenia w ULC. Jeśli latasz FPV rekreacyjnie, żadne z nich nie jest obowiązkowe, ale A2 porządkuje wiedzę o pogodzie i ryzyku naziemnym, a STS-01 otwiera drogę do pracy zawodowej w kategorii szczególnej.

Dwie kategorie, dwa różne tryby prawne

Unijne przepisy dzielą operacje dronami na kategorie: otwartą, szczególną i certyfikowaną. Kategoria otwarta obejmuje loty o niskim ryzyku, na które nie potrzebujesz zgody urzędu: dron waży mniej niż 25 kg, leci w zasięgu wzroku pilota (VLOS), nie wyżej niż 120 m od najbliższego punktu powierzchni ziemi, nie przelatuje nad zgromadzeniami ludzi i niczego nie zrzuca¹. Dzieli się na podkategorie A1, A2 i A3, które różnią się dopuszczalną odległością od ludzi, klasą drona i wymaganymi kompetencjami².

Kategoria szczególna zaczyna się tam, gdzie kończą się limity kategorii otwartej. Operator musi w niej uzyskać zezwolenie na podstawie oceny ryzyka albo złożyć oświadczenie o zgodności ze scenariuszem standardowym (STS) opisanym w dodatku 1 do rozporządzenia 2019/947³. Scenariusze są dwa: STS-01 to loty VLOS nad kontrolowanym obszarem naziemnym w terenie zaludnionym dronem klasy C5, a STS-02 – loty poza zasięgiem wzroku z obserwatorami przestrzeni powietrznej nad kontrolowanym obszarem w terenie słabo zaludnionym, dronem klasy C6.

A2 jest więc wyższym piętrem kategorii otwartej, a STS-01 – wejściem do kategorii szczególnej. To nie są dwa szczeble tej samej drabiny, tylko dwa odrębne tryby, w których obowiązują inne zasady.

Co daje świadectwo A2 i jak je zdobyć

Podkategoria A2 jest przeznaczona dla operacji, w których dron przez znaczną część lotu pracuje blisko ludzi. Musisz spełnić trzy warunki: dron nie przelatuje nad niezaangażowanymi osobami i trzyma od nich co najmniej 30 m w poziomie (5 m przy aktywnym trybie niskiej prędkości i po ocenie pogody, osiągów drona i terenu), pilot ma świadectwo kompetencji A2, a dron ma oznaczenie klasy C2 oraz włączoną zdalną identyfikację i funkcję geoświadomości².

Drogę do świadectwa przechodzisz w ściśle określonej kolejności²:

1. Szkolenie i egzamin online A1/A3: 40 pytań testowych, próg zaliczenia 75%. W Polsce zdajesz go w systemie na drony.gov.pl⁴.
2. Samodzielne szkolenie praktyczne w warunkach podkategorii A3, czyli w miejscu bez osób postronnych i co najmniej 150 m od terenów mieszkalnych, handlowych, przemysłowych i rekreacyjnych.
3. Oświadczenie o ukończeniu tego szkolenia i dodatkowy egzamin teoretyczny: co najmniej 30 pytań z meteorologii, osiągów drona oraz technicznych i operacyjnych sposobów ograniczania ryzyka naziemnego, z progiem 75%.

W Polsce dodatkowy egzamin przeprowadza podmiot wyznaczony decyzją Prezesa ULC, który przekazuje do urzędu protokół i twoje oświadczenie o szkoleniu praktycznym⁵⁶. Świadectwo jest ważne pięć lat; w tym czasie możesz je odnowić, ponownie wykazując kompetencje albo kończąc szkolenie odświeżające⁷.

Co daje certyfikat STS-01 i jak go zdobyć

STS-01 to scenariusz dla prac, które wymagają lotów w terenie zaludnionym, ale w wydzielonym, kontrolowanym obszarze, do którego osoby postronne nie mają wstępu. Najważniejsze warunki operacyjne⁸:

• dron przez cały czas w zasięgu wzroku pilota, lot nie wyżej niż 120 m;
• kontrolowany obszar naziemny złożony z geografii lotu, obszaru awaryjnego sięgającego co najmniej 10 m dalej oraz bufora ryzyka naziemnego – dla lotu na wysokości 120 m dronem do 10 kg bufor wynosi co najmniej 25 m;
• prędkość względem ziemi poniżej 5 m/s;
• dron klasy C5 z aktywną zdalną identyfikacją;
• instrukcja operacyjna, plan reagowania w sytuacjach awaryjnych i sprawne środki zakończenia lotu.

Pilot potrzebuje dwóch dokumentów⁸. Pierwszy to certyfikat wiedzy teoretycznej: mając kompetencje A1/A3, zdajesz dodatkowy egzamin z co najmniej 40 pytań albo z co najmniej 30, jeśli masz już świadectwo A2; próg zaliczenia to 75%⁹. Drugi to potwierdzenie ukończenia szkolenia praktycznego STS-01, wydawane przez podmiot uznany przez urząd albo przez operatora, który złożył oświadczenie STS-01 i spełnia wymagania dodatku 3 do rozporządzenia. W Polsce egzamin teoretyczny prowadzi wyznaczony podmiot, szkolenie praktyczne odbywa się na dronie klasy C5, a kompetencja pojawia się w profilu pilota na drony.gov.pl po przekazaniu obu raportów¹⁰. Certyfikat wiedzy teoretycznej jest ważny pięć lat⁸.

Sam certyfikat pilota nie wystarczy, żeby wykonać operację. Operator – firma albo ty jako osoba fizyczna – składa do Prezesa ULC oświadczenie o zgodności ze scenariuszem i może zacząć loty po otrzymaniu potwierdzenia, że jest ono kompletne¹¹¹⁰.

A2 i STS-01 w zestawieniu

Gogle FPV a A2 i STS-01

Dla pilota FPV kluczowa jest jedna rzecz: żadne z tych uprawnień nie zmienia zasad dotyczących widoczności drona. W kategorii otwartej lot w goglach wymaga obserwatora, który stoi obok ciebie i patrzy na drona gołym okiem¹²¹³. Do 12 października 2026 r. obowiązuje czasowe zwolnienie Prezesa ULC, które w określonych limitach, m.in. do 50 m nad terenem, dopuszcza loty FPV bez utrzymywania VLOS – przed lotem sprawdź, czy jest nadal ważne lub czy zostało przedłużone¹⁴.

W STS-01 latanie w goglach nie jest obecnie możliwe, bo pilot musi sam utrzymywać drona w zasięgu wzroku. EASA wprost wskazuje, że FPV w scenariuszu standardowym dopuszcza dopiero STS-02, przy obserwatorze przestrzeni powietrznej i obserwatorze drona¹³. Do tego typowe drony FPV nie mają oznaczeń C2 ani C5, więc w praktyce latasz nimi w podkategoriach A1 lub A3, niezależnie od tego, jakie certyfikaty masz w portfelu.

Kiedy wybrać A2, a kiedy STS-01

Wybór zależy od tego, co chcesz robić za rok, a nie od tego, który dokument brzmi poważniej.

• Latasz FPV hobbystycznie, z dala od ludzi – wystarczą ci kompetencje A1/A3, rejestracja operatora i ubezpieczenie. A2 możesz zrobić dla wiedzy, ale z dronem bez klasy C2 nie da ci nowych możliwości.
• Filmujesz dronem z oznaczeniem C2 w pobliżu ludzi – potrzebujesz A2.
• Chcesz pracować zawodowo w kategorii szczególnej, np. przy inspekcjach, na planie filmowym albo w mieście w ramach wydzielonego obszaru – celuj w STS-01. Te same kompetencje, czyli certyfikat wiedzy STS i potwierdzenie szkolenia praktycznego, są wymagane w predefiniowanej ocenie ryzyka PDRA-S01. Na jej podstawie operator może uzyskać zezwolenie na podobne operacje bez obowiązku używania drona klasy C5¹⁵.
• Planujesz oba uprawnienia – zacznij od A2. Egzamin STS skraca się wtedy z 40 do 30 pytań, a część materiału masz już opanowaną⁹.

Egzaminy A2 i STS-01 możesz zdać na miejscu w trakcie 7-dniowego szkolenia w Bornem Sulinowie; jeśli masz już STS-01, dołączasz od drugiego dnia.

Jak przygotować się do obu egzaminów

Egzaminy są testowe, ale pytania sprawdzają zrozumienie, a nie pamięć. Przed A2 przećwicz w praktyce wszystko, co potwierdzasz w oświadczeniu: przygotowanie operacji, przygotowanie do lotu, loty w warunkach normalnych i reagowanie w sytuacjach nietypowych, takich jak utrata łącza czy słaby sygnał GNSS⁵. Prowadź prosty dziennik lotów: data, miejsce, pogoda, co ćwiczyłeś i co poszło nie tak. Ułatwi ci to rzetelne oświadczenie i powtórkę przed testem.

Do STS-01 przyłóż się do zagadnień, których kategoria otwarta prawie nie dotyka: wyznaczania objętości operacyjnej i buforów, procedur awaryjnych, planu reagowania i oceny ryzyka w przestrzeni powietrznej. Na ocenie praktycznej liczy się metoda pracy: rekonesans miejsca, odprawa z zespołem, lista kontrolna i spokojne wykonanie procedur awaryjnych, łącznie z zakończeniem lotu.

Jeśli masz mniej niż 18 lat, do szkoleń i egzaminów przystępujesz za zgodą rodzica lub opiekuna prawnego. W Polsce minimalny wiek pilota w kategoriach otwartej i szczególnej to 14 lat¹⁶.

Najważniejsze w skrócie

• A2 to podkategoria kategorii otwartej: dron klasy C2, co najmniej 30 m od niezaangażowanych osób, 5 m w trybie niskiej prędkości.
• STS-01 to kategoria szczególna: VLOS nad kontrolowanym obszarem naziemnym, dron klasy C5, oświadczenie operatora złożone w ULC.
• Oba uprawnienia wymagają wcześniejszych kompetencji A1/A3, a posiadanie A2 skraca egzamin STS z 40 do 30 pytań.
• Żadne z nich nie zastępuje obserwatora przy lotach FPV w kategorii otwartej, a w STS-01 latanie w goglach nie jest obecnie dopuszczalne.
• Do rekreacyjnego FPV wystarczy A1/A3; STS-01 wybierz, jeśli planujesz pracę w kategorii szczególnej.